Yazı Detayı
08 Şubat 2015 - Pazar 13:34
 
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 3
Murat SEVGİ
 
 

 

            Türkiye Barolar Birliği Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu ve Kırklareli Barosu tarafından 10-11 Ocak 2015 tarihinde Kırklareli’de düzenlenen ÇED Semineri sırasında da kulislerde konuştuk. Bu sohbetler sırasında Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi CSED meselesi ilgi çekti. Bu konuda temel bazı bilgiler vermek için 2013 yılının son günlerine gelirken (08-10 Kasım 2013) düzenlenen “Uluslararası ÇED Kongresi”nde Prof. Dr. Coşkun Yurteri tarafından aktarılan bilgileri hatırlatmakta fayda var:

* * *

 

            ÇSED: Bağımsız izleme ve raporlama çok önemli. Bu konuyu sürekli takip edip, bankaya rapor verecek deneyimli bir dış bağımsız çevresel ve/veya sosyal uzman atanır.

            Özellikle, son bir iki yıl içerisinde giderek daha ağırlık kazanmasına rağmen, ulusal uygulamalarda zaman zaman ihmal edilen önemli bir konu, yatırım ve projelerden etkilenmesi muhtemel tüm bölge sakinleri ve topluluklar (odak gruplar, kooperatifler, diğer meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşları gibi) ile yapılması gereken uzun erimli istişare, mülakat ve müzakerelerdir.

            Amaç, projeyi biyo-fiziksel ve sosyal çevre üzerinde mümkün olabilecek en az etkiyle hayata geçirebilmek olduğu için ÇSED çalışmalarında “Yetkili İdare” bu tür çalışmalara en başından ve doğrudan katkı ve katılım yapmaktadır.

            Böylelikle tüm paydaşların kaygılarının anlaşılması ve tüm değerlendirmelerin daha yapıcı ve anlamlı olmasının sağlanabilmesi hedeflenmektedir.

 

GEREKLİ BAZI ADIMLAR:

DAHA AKILLI ÇED UYGULAMALARI:

            ÇED ve ÇSED her ikisi de bir dizi öngörüler içermektedir. Bu öngörülerin ne ölçüde başarılı olduğunun anlaşılması ancak ÇED aşamasını takip eden evredeki güncelleme ve izleme çalışmaları ile mümkündür. Bu bağlamda, ÇED kararından sonraki sürece de en az ÇED süreci kadar önem ve ağırlık verilmelidir.

            Bu süreçlerde tek “Yetkili İdare” ismi ne olursa olsun “Çevre Bakanlığı” olup; Bakanlık Komisyonların teşkili ve görevleri gibi konularda daha esnek davranabilecek ve gerektiğinde daha fazla inisiyatif kullanabilecek bir konuma getirilmelidir.

            Aksi takdirde, sayıları projeye atfedilen öneme göre artan sayıdaki kurumlardan uygunluk yazılarının alınabilmesine yönelik sürat ve beceriler, sürecin önüne geçmeye devam edecektir.

            Bu da giderek Bakanlığı muhtelif Genel Müdürlüklerden derlenen uygunluk görüşlerinin dosyalandığı bir konuma indirgeyecektir.

            Kurumlar görüşlerini etkin kılabilmek için giderek daha fazla sayıda yazı istemekte ve “aman şu da eksik kalmasın” yaklaşımı öne çıkmaktadır. Sonuçta, ÇED Raporları binlerce sayfaya baliğ hacimlere ulaşmaktadır. Basit bir örnek olarak, tüm imar planı paftalarının raporlara eklenmesi standart haline gelmiştir.

            Bu durumda yetkili firmalar, bu görüşleri en çabuk alabilen ama teknik irdeleme yetilerini giderek kaybeden ama kırtasiye ve muamelat becerilerini arttıran hizmet birimleri haline dönüşmektedirler.

Yetkili firmaların Çevre Mühendisliği ve diğer teknik konularda uzmanlaşmak yerine, İngilizcesi “caretaker” olan ve Türkçeye zaman zaman “emanetçi” diye tercüme edilen bir konuma indirgenmesi kaçınılmazdır.

            Lakin bu gidişat, özellikle son yıllarda ön plana çıkan Türkiye Ufkumuz ile hiç ama hiç uyumlu değildir.

            Ekim 2013 ayında yürürlüğe giren yeni Yönetmelik kapsamında yürütülecek olan “e-ÇED” uygulamaları, yukarıda bahsi geçen “istenmeyen durumların” giderilmesi için bir fırsat olarak görülmesi mümkündür. En azından kâğıt israfının önüne geçilmesi bile büyük bir adım olacaktır.

 

BAZI YANLIŞ ALGILARIN BERTARAFI:

            Sonuç olarak, yirmi yılı aşkın bir süredir bu iş kolu ile iştigal eden birisi olarak, ÇED konusuna gereken ciddiyet ve ağırlığın verilmesi en büyük arzumdur. Bu amaçla, öncelikle kamuoyunda yer etmiş olan bazı temel yanılsamaların, Bakanlığın ön ayak olacağı bir dizi uzun erimli kamuoyu bilgilendirme ve aydınlatma çalışması ile bertaraf edilmesi gerektiğine inanıyorum.

            Bu yanılsamaların başında “ÇED’in yatırımcıya ayak bağı olduğu” görüşü gelmektedir. Bu asla böyle olmayıp, ÇED bilakis bir dizi yanlış hesap ve öngörünün deyim yerinde ise “Bağdat’tan dönmesine” engel olabilecek özelliklere sahip teknik bir planlama vasıtasıdır. Bir diğer kara propaganda konusu, “hep olumlu çıktığı için ÇED süreçlerinin güvenilmez olduğu” iddiasıdır. Aslında, eğer bir mani olmadan sonlandırılabiliyorsa tüm ÇED süreçlerinin olumlu sonuçlanması doğal bir neticedir. Aksi takdirde, herhangi bir etki önlenemiyorsa ya da bir başka yasal engel mevcut ise süreç çok değişik aşamalarda zaten sonlandırılmaktadır.

            ÇED Raporları “Bilirkişi Tespit Raporları” değildir. Dolayısıyla ortada bir eksiklik ya da uygunsuzluk var ise bunların giderilmesi için gayret sarf edilir; bu mümkün değilse süreç, nihai rapor ve karar aşamasına gelmeden sona erdirilir. Bu şekilde çok sayıda örnek Bakanlık arşivlerinde mevcuttur.

 

KAYNAKLAR:

Kayadelen, M, 2011. “Ekvator Prensipleri Bizde Ne Zaman Uygulanır?” Enerji, 15 Mayıs 2011.

IFC, 2012. “Çevresel ve Sosyal Sürdürebilirlik Performans Standartları” www.ifc.org

 

* * *

         Çevresel Etki Değerlendirmesi bizim gibi riskleri iyi yönetemeyen ülkeler için yeterli değil. Daha derin ve sonuçları iyi öngörülmüş analizler için Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirme (ÇSED) süreçlerine ihtiyacımız var.

            Konuya sonraki yazılarda da devam edeceğim.

            Hep sevgi ile kalın.

            http://twitter.com/muratsevgi

 

 
 
 
Etiketler: ÇEVRESEL, SOSYAL, ETKİ, DEĞERLENDİRMESİ, , 3
Yorumlar
Diğer Yazılar
BİZ KARARLIYIZ!
MEDENİYETLER ÇATIŞMAZ!
ÖLÜM BACALARI İSTEMİYORUZ!
ÇEVRECİLER HERŞEYE KARŞI!
AĞALARIN SANAYİ İLE TANIŞMASI - 1
KELEBEK ETKİSİ
İNOVASYON, AR/GE FİLAN...
ÇORLU’YA KOCAMAN BİR İMZA!
ALLA BENİ, PULLA(MA) BENİ!
HIZLI TREN YERİNE KÖMÜR TRENİ!
PARK OLSUN
YÖNETEMEMENİN TÜRKÇESİ!
KÜLTÜR ASİMİLASYONU
KENTSEL OBEZİTE! (1)
DEKOVİL-2: DOĞA KATLİAMINA DEVAM
DEKOVİL!
"O ZAMAN GAZ LAMBASI YAK!"
TRAKYA BİLDİĞİN GİBİ DEĞİL!
ŞAFAK HAREKATI
ÇORLU TARİHİYLE YÜZLEŞİYOR!
ELİNİ SALLASAN DANIŞMANA ÇARPIYOR!
"ÇEVRECİLER HER ŞEYE KARŞI!"
OCAĞIMIZA, KUM OCAĞI...
OKUL SEZONU AÇILDI!
BUYUR BUR'DAN YAK!
YÖNETEMEMENİN TÜRKÇESİ!
UNUTMADIK, UNUTMAYACAĞIZ!
BAZ İSTASYON!
YUVARLANIP GİDİYORUZ!
KİMLİK BİLGİLERİ ÇALINDI DA NE OLDU?
KÖMÜRDEN KURTUL, GELECEĞİ KURTAR
İNSANSIZ OTOBÜS!
KAÇ ŞAFAK GEÇTİ?
ZEHİRLE KALKINMA!
KÖMÜRLÜ TERMİK SANTRALLERİN FAYDALARI
MERALARIN BAŞI BELADA!
Sevgiler gününde bir TEKTAŞ alın!
ONLAR KAĞIT TOPLAMIYOR! DOĞA SAVAŞÇISI!
OLAĞAN ŞÜPHELİLER İLE SIRADAN İŞLERİN ÖLÜMCÜL SONUÇLARI
STAR WARS'I BİLİR MİSİNİZ
NOEL BABA VE KIRKHARAMİLER
ASLINDA, HERKES, HER ŞEYİN FARKINDA!
HALKIN PARASIYDI, KAMUNUN YARASI OLDU
GÜZEL BİR GELECEK BEKLİYOR!
İHANET VE YÖNETEMEME MESELESİ
KÜRESEL BELA: NÜKLEER
78 YILDIR YOKSUN AMA...
EKİP ÇALIŞMASI VE LİDERLİK
ERGENE DEVLET HASTANESİ
TERÖRE DE, LANETLEMEYENE DE LANET OLSUN!
ASIL HEDEF: LONGOZ ORMANI
SOSYAL MEDYA GÜDÜMLÜ MÜ
FOSİL ASLINDA İSRAFTIR
DERDİMİZ ALTI SANİYE OLSUN
AR/GE VE İNOVASYON TOPLUMU!
İNANMAK yahut BİLMEK! İşte, bütün mesele bu...
CEHALET YANILGISI
FIKRA DEĞİL GERÇEK!
HEP ÇEVRE HEP ÇEVRE OLMAZ!
KATLİAM MODA OLDU!
KÖMÜRE VE TERMİĞE İTİRAZIMIZ VAR!
YA KÖMÜR, YA TARIM VE İNSAN?!
TRAKYA'DA KATLİAM PLANI MI YAPIYORLAR?!
KÖMÜRLÜ SANTRAL ÖLDÜRMEZ,SÜRÜNDÜRÜR
EĞİTİM,ÖRGÜT ve KÜLTÜR
ERKEN SEÇİM
GDO'DA YANLIŞ POLİTİKALAR
MAYIS GELDİ, GEÇİYOR
ATIK - KARA PARA İLİŞKİSİ!
TRAKYA, DUR DİYOR!
TAKSİM'İN KANLI TARİHİ
GERİCİ AYAKLANMASI
TAM 25 YIL GEÇMİŞ
VAY ARKADAŞ! AB'Yİ BİLE DOLANDIRMIŞIZ!
YAĞMA TALAN! HER ŞEY YALAN!
TEMSİL ETMEK
OMURGA SORUNU VAR !
ADAYLARA AÇIK ÇAĞRI !
KENTLEŞMEK KALABALIKLAŞMAK DEĞİLDİR
HARAMİLER VE KANSER
TRAKYA KANSER 'CUMHURİYET'İ
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 2
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 1
ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU NEYİ KORUR?
TARIM - KENTLEŞME VE TRAFİK
DEMOKRATİK KİTLE ÖRGÜTLERİ VE ÖRGÜTLENME KÜLTÜRÜ!
MEDENİYETLER ÇATIŞMAZ !
AMA HANGİ HUNTINGTON ?
DÜZENİN MİMARLARI BUNLAR!
EKOLOJİ - EKONOMİ - RANT !
KENTİ'Nİ KANDIRMAK!...
TERMİK SANTRALLER NASIL ÖLDÜRÜR
MERA KÖYLÜ DEMEK; KÖYLÜ HAYAT DEMEK
MERALAR : köprüden önceki son çıkış!
MERALAR İÇİN 1 KASIM'DA LÜLEBURGAZ'A
BAŞARININ SIRRI
HA EBOLA, HA IŞİD
TRAKYA GELECEĞİNİ SATIYOR ?
ERGENE ÖLÜM FESTİVALİNE Mİ HAZIRLANIYOR ?
İnsanın Psiko - mekaniği
ESKİ BAYRAMLAR
Sağlık değerlidir !
BU AY HIRSIZLARIN AVUÇLARI KAŞINIR !
KIRKBEŞLİK
ÖKÜZÜN ALTINDA NE ARANIR ? ( 2 )
İHMAL DEĞİL CİNAYET!
ÇÖPEÇEVRE KUŞATILDIK !
TAKSİM’İN AYAKLANMA TARİHİ (2)
TAKSİMİ'İN AYAKLANMA TARİHİ ( 1 )
OKUMAK NEDEN GEREKLİDİR ?
KURBANLIK KEÇİ
KİFAYETSİZLEŞME
KENTSEL DÖNÜŞÜM
YAKINDA HUKUKA DA GEREK KALMAYACAK !
KATALİZÖR
NAMUSLU / NAMUSSUZ ...
AT GÖZLÜĞÜ
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Anketler
Haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
36
31
3
3
11
17
2
Galatasaray
35
37
4
2
11
17
3
Fenerbahçe
33
34
2
6
9
17
4
Göztepe
30
30
5
3
9
17
5
Beşiktaş
30
29
3
6
8
17
6
Kayserispor
30
25
3
6
8
17
7
Trabzonspor
29
33
4
5
8
17
8
Sivasspor
26
23
7
2
8
17
9
Bursaspor
25
28
6
4
7
17
10
Yeni Malatyaspor
22
21
7
4
6
17
11
Kasımpaşa
19
25
8
4
5
17
12
Akhisarspor
19
22
8
4
5
17
13
Alanyaspor
18
28
9
3
5
17
14
Osmanlıspor FK
17
26
10
2
5
17
15
Antalyaspor
17
19
8
5
4
17
16
Atiker Konyaspor
15
16
10
3
4
17
17
Gençlerbirliği
14
20
9
5
3
17
18
Kardemir Karabükspor
9
14
12
3
2
17
Arşiv
Haber Yazılımı