Yazı Detayı
15 Eylül 2017 - Cuma 23:27
 
KELEBEK ETKİSİ
Murat SEVGİ
 
 

 

            Geçenlerde, çok sevdiğim(!) bir dostum; siyaseti ve sosyolojiyi kastederek "Matematik ile sosyal bilimlerin ilişkisini abartmanın lüzumu yok" deyiverdi. Bu derin düşüş karşısında bir şey diyemedim. Kendi fikir uçurumundan boşluğa saldığı aklıyla başbaşa bıraktım. Matematik; dünyanın ta kendisidir diyenlerdenim. Aşırı (radikal) geldiyse daha ötesini de söyleyeyim:

            Edward Norton Lorenz adında bir matematikçi "bütün düzensizliklerin bir düzeninin olduğunu" söylüyor. Karmaşık zannettiğimiz şeyleri böyle zannetmememizin tek nedeninin bizim yeteneklerimizin azlığıdır. Lorenz'in ünü geliştirdiği Kaos Teorisi yanında bu sistemi açıklarken ortaya koyduğu tanımlamalarla oluştu. Bunların başında "Kelebek Etkisi" gelir.

 

NEDİR BU KELEBEK ETKİSİ?

            Ülkemizde yasaklanan Wikipedia sitesinde şöyle tarif edilmiş: "Kelebek etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen addır. Edward N. Lorenz'in çalışmalarından biri olan Kaos Teorisi ile ilgilidir. Daha sonralarda hava durumuyla ile ilgili verdiği şu örnek ile ünlenmiştir. Amazon Ormanları'nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD'de fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, Dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir. Fakat daha çok yaratılan bir kaosun büyüyerek artmasını ifade eder."

            Şimdi; "Amazon filan bize uzak, bundan bana ne?" diyenler olacaktır. Onlara da yakın çevremizden bir örnek vereyim:

            Uluslararası bazı derin ticari kaygılarla suya egemen olmak isteyenler ülkemizde seçtikleri birkaç tane büyük şirket eli ile dağlardan inen küçük derelerin geçtikleri vadileri takip ederek kaynağında borular içine aldı. Bu borular ile doruklarda kısıtlanan kaynak suları yol boyunca indikleri yüksekliklerin etkisi ile elde ettikleri enerjiyi türbinleri döndürerek elektriğe çevirdiler. Biz bu işe Hidroelektrik Santrali - HES dedik! Sonrasını soran olmadı!

            Dereler kurudu, doruklardan inen sular milyonlarca yıldır yaptıkları görevleri yerine getiremedi! İnsanoğlu doğaya nasıl bir müdahale yaptığının farkına bile varmadı! Dere yataklarında yaşayan balıklar, kurbağalar, sülükler, çekirgeler, yılanlar, kaplumbağalar öldü! Dere kenarlarında yaşayan dağ köylüsünün de umutları kurudu.

            Bu bela bütün Karadeniz bölgesinin kuzeye bakan yamaçlarında yaşandı. Yüzlerce HES kurup dereleri kuruttular.

            Şimdilerde Doğu Karadeniz bölgesinden Batı yönünde hızla ilerleyen bir kelebek istilası var. Bu kelebekler ağaçların filizleri ve genç yaprakları ile besleniyor. Larvalarını da aynı ağaçlara bırakıyor. Doğu Karadeniz'de ilk çığlık fındık üreticisinden yükseldi. Sonra Orta Karadeniz, şimdi de Batı Karadeniz'in gübresi ile ünlü kenti Düzce'den feryatlar yükseliyor. Yani bu kelebek kolonisi 2000 kilometrelik batı yolculuğunda Türkiye'nin Kuzery bölgelerini tümüyle istila etti.

 

DÜZCELİ FERYAT EDİYOR:

  • "Bu Amerikan kelebeği daha sonra tırtıla dönüşüyor. Ağaçlarımızı olduğu gibi sardı, kuruttu. Duvarlara balkonlara çıkıyor. Bu soruna yetkililer niye bir çözüm üretmiyor? Havadan ilaçlama yapılsın. Kendi ilaçlamayla baş olacak gibi değil."
  • "Aziziye Mahallesi bu tırtıllardan görünmüyor. En son benim balkonumu işgal ettiler. Bugün eşim sağlam meyve veren ağaçların dallarını kesmek zorunda kaldı ve dallardan milyonlarca tırtıl düştü, öldürdü. Bunun çaresini bir zahmet yetkililer bulsunlar. Bu nedir? Evime girmeye korkuyorum, cam açmaya korkuyorum. İki çocuğum var. Yazın son zamanlarını camdan izleyerek geçiriyorlar ne yazık ki!"
  • "Düzce Ovası'nı saran Amerikan Kelebeği denilen tırtılın ağaçlarımıza verdiği zararı her yere şikayet etmemize rağmen, yetkililerden hiç bir açıklama veya çözüm gelmedi henüz.. Tarım İl Müdürlükleri ve de Tarım ve Köy İşleri Bakanlıkları uyuyor mu? İlaçlama yapıyoruz, fakat her yağmur sonrası yeniden çoğalıyor. Mecburen ağaçların dallarını kesip yakıyoruz.. Bu durum köyümüzde 8 yıldır sürüyor.."

 

BİZE NE?

            Bu kelebek Doğu Karadeniz'den başladı, Düzce'ye kadar geldi. İstanbul'u ve Trakya'yı sarması da yakındır! Bizler yağmacı, talancı, falan filan olarak ormanları yok etmekle övünüyoruz ama asıl orman katliamının ustası geliyor.

            Doğanın dengesini bozarsanız, ne yapacağını da tahmin edemezsiniz. HES için Doğu Karadeniz'de kurutulan derelerde eksilen bir canlının bu kelebekleri dengeleyen etkisi ortadan kalkmış olabilir. Belki; bir kurbağa yahut çekirge türü bu kelebeklerin larvalarını yemekteydi ve HES'ler yüzünden yok oldu!

            Doğa ile oynanmaz! Bir anda; yanlışlıkla üzerine basılmış domates gibi eziverir adamı! Sonra; bazılarının deyişiyle; böyle her konuya salça bile olamayız...

            Hep sevgi ile kalın.

 

            Murat SEVGİ

            http://twitter.com/MuratSevgi

 

 
 
 
Etiketler: KELEBEK, ETKİSİ,
Yorumlar
Diğer Yazılar
İKNA ODASI PATLADI!
ÇEVRECİLER UYUYOR MU?
Sosyal ÇED: Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirme: ÇSED
MSG: Yedikçe yersin, tüketince tükenirsin!
NÜKLEER STRATEJİ!
TERMİK SANTRAL İTİRAZI - 1
"HER FABRİKA BİR KALEDİR!"
NE İÇİYOR BUNLAR?!
SANTRAL LİSTESİ 2
İSTİKLÂL MADALYASI
BİZ KARARLIYIZ!
MEDENİYETLER ÇATIŞMAZ!
ÖLÜM BACALARI İSTEMİYORUZ!
ÇEVRECİLER HERŞEYE KARŞI!
AĞALARIN SANAYİ İLE TANIŞMASI - 1
İNOVASYON, AR/GE FİLAN...
ÇORLU’YA KOCAMAN BİR İMZA!
ALLA BENİ, PULLA(MA) BENİ!
HIZLI TREN YERİNE KÖMÜR TRENİ!
PARK OLSUN
YÖNETEMEMENİN TÜRKÇESİ!
KÜLTÜR ASİMİLASYONU
KENTSEL OBEZİTE! (1)
DEKOVİL-2: DOĞA KATLİAMINA DEVAM
DEKOVİL!
"O ZAMAN GAZ LAMBASI YAK!"
TRAKYA BİLDİĞİN GİBİ DEĞİL!
ŞAFAK HAREKATI
ÇORLU TARİHİYLE YÜZLEŞİYOR!
ELİNİ SALLASAN DANIŞMANA ÇARPIYOR!
"ÇEVRECİLER HER ŞEYE KARŞI!"
OCAĞIMIZA, KUM OCAĞI...
OKUL SEZONU AÇILDI!
BUYUR BUR'DAN YAK!
YÖNETEMEMENİN TÜRKÇESİ!
UNUTMADIK, UNUTMAYACAĞIZ!
BAZ İSTASYON!
YUVARLANIP GİDİYORUZ!
KİMLİK BİLGİLERİ ÇALINDI DA NE OLDU?
KÖMÜRDEN KURTUL, GELECEĞİ KURTAR
İNSANSIZ OTOBÜS!
KAÇ ŞAFAK GEÇTİ?
ZEHİRLE KALKINMA!
KÖMÜRLÜ TERMİK SANTRALLERİN FAYDALARI
MERALARIN BAŞI BELADA!
Sevgiler gününde bir TEKTAŞ alın!
ONLAR KAĞIT TOPLAMIYOR! DOĞA SAVAŞÇISI!
OLAĞAN ŞÜPHELİLER İLE SIRADAN İŞLERİN ÖLÜMCÜL SONUÇLARI
STAR WARS'I BİLİR MİSİNİZ
NOEL BABA VE KIRKHARAMİLER
ASLINDA, HERKES, HER ŞEYİN FARKINDA!
HALKIN PARASIYDI, KAMUNUN YARASI OLDU
GÜZEL BİR GELECEK BEKLİYOR!
İHANET VE YÖNETEMEME MESELESİ
KÜRESEL BELA: NÜKLEER
78 YILDIR YOKSUN AMA...
EKİP ÇALIŞMASI VE LİDERLİK
ERGENE DEVLET HASTANESİ
TERÖRE DE, LANETLEMEYENE DE LANET OLSUN!
ASIL HEDEF: LONGOZ ORMANI
SOSYAL MEDYA GÜDÜMLÜ MÜ
FOSİL ASLINDA İSRAFTIR
DERDİMİZ ALTI SANİYE OLSUN
AR/GE VE İNOVASYON TOPLUMU!
İNANMAK yahut BİLMEK! İşte, bütün mesele bu...
CEHALET YANILGISI
FIKRA DEĞİL GERÇEK!
HEP ÇEVRE HEP ÇEVRE OLMAZ!
KATLİAM MODA OLDU!
KÖMÜRE VE TERMİĞE İTİRAZIMIZ VAR!
YA KÖMÜR, YA TARIM VE İNSAN?!
TRAKYA'DA KATLİAM PLANI MI YAPIYORLAR?!
KÖMÜRLÜ SANTRAL ÖLDÜRMEZ,SÜRÜNDÜRÜR
EĞİTİM,ÖRGÜT ve KÜLTÜR
ERKEN SEÇİM
GDO'DA YANLIŞ POLİTİKALAR
MAYIS GELDİ, GEÇİYOR
ATIK - KARA PARA İLİŞKİSİ!
TRAKYA, DUR DİYOR!
TAKSİM'İN KANLI TARİHİ
GERİCİ AYAKLANMASI
TAM 25 YIL GEÇMİŞ
VAY ARKADAŞ! AB'Yİ BİLE DOLANDIRMIŞIZ!
YAĞMA TALAN! HER ŞEY YALAN!
TEMSİL ETMEK
OMURGA SORUNU VAR !
ADAYLARA AÇIK ÇAĞRI !
KENTLEŞMEK KALABALIKLAŞMAK DEĞİLDİR
HARAMİLER VE KANSER
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 3
TRAKYA KANSER 'CUMHURİYET'İ
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 2
ÇEVRESEL VE SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ - 1
ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU NEYİ KORUR?
TARIM - KENTLEŞME VE TRAFİK
DEMOKRATİK KİTLE ÖRGÜTLERİ VE ÖRGÜTLENME KÜLTÜRÜ!
MEDENİYETLER ÇATIŞMAZ !
AMA HANGİ HUNTINGTON ?
DÜZENİN MİMARLARI BUNLAR!
EKOLOJİ - EKONOMİ - RANT !
KENTİ'Nİ KANDIRMAK!...
TERMİK SANTRALLER NASIL ÖLDÜRÜR
MERA KÖYLÜ DEMEK; KÖYLÜ HAYAT DEMEK
MERALAR : köprüden önceki son çıkış!
MERALAR İÇİN 1 KASIM'DA LÜLEBURGAZ'A
BAŞARININ SIRRI
HA EBOLA, HA IŞİD
TRAKYA GELECEĞİNİ SATIYOR ?
ERGENE ÖLÜM FESTİVALİNE Mİ HAZIRLANIYOR ?
İnsanın Psiko - mekaniği
ESKİ BAYRAMLAR
Sağlık değerlidir !
BU AY HIRSIZLARIN AVUÇLARI KAŞINIR !
KIRKBEŞLİK
ÖKÜZÜN ALTINDA NE ARANIR ? ( 2 )
İHMAL DEĞİL CİNAYET!
ÇÖPEÇEVRE KUŞATILDIK !
TAKSİM’İN AYAKLANMA TARİHİ (2)
TAKSİMİ'İN AYAKLANMA TARİHİ ( 1 )
OKUMAK NEDEN GEREKLİDİR ?
KURBANLIK KEÇİ
KİFAYETSİZLEŞME
KENTSEL DÖNÜŞÜM
YAKINDA HUKUKA DA GEREK KALMAYACAK !
KATALİZÖR
NAMUSLU / NAMUSSUZ ...
AT GÖZLÜĞÜ
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Anketler
Haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
19
0
2
1
6
9
2
Başakşehir
18
0
1
3
5
9
3
Kasımpaşa
18
0
3
0
6
9
4
Beşiktaş
15
0
1
3
4
8
5
Trabzonspor
13
0
3
1
4
8
6
Antalyaspor
13
0
3
1
4
8
7
Alanyaspor
12
0
4
0
4
8
8
Göztepe
12
0
4
0
4
8
9
Yeni Malatyaspor
12
0
2
3
3
8
10
Konyaspor
12
0
2
3
3
8
11
Ankaragücü
10
0
4
1
3
8
12
Sivasspor
10
0
3
4
2
9
13
Fenerbahçe
9
0
4
3
2
9
14
Kayserispor
9
0
4
3
2
9
15
Bursaspor
9
0
2
6
1
9
16
Çaykur Rizespor
7
0
3
4
1
8
17
Bb Erzurumspor
5
0
5
2
1
8
18
Akhisar Bld. Spor
5
0
6
2
1
9
Arşiv
Haber Yazılımı